Jak dynamicznie wyważyć wirnik we własnych łożyskach z Balanset-1A

Etap 1: Przygotowanie do wyważania

Wstępna diagnostyka drgań (czy to naprawdę niewyważenie?)

Przed wyważaniem zawsze wykonaj wstępny pomiar w trybie Wibrometr (F5):

Rys. 1. Kluczowe sprawdzenie: porównanie drgań ogólnych (V1s, V2s) z drganiami przy częstotliwości obrotowej (V1o, V2o)

Zasada diagnostyczna:

• Jeśli V1s ≈ V1o → dominującym źródłem drgań jest niewyważenie wirnika — wyważanie będzie skuteczne
• Jeśli V1s ≫ V1o → znaczna część drgań pochodzi z innych źródeł (niewspółosiowość, łożyska, luzy). Samo wyważanie nie rozwiąże problemu

Inspekcja mechaniczna (lista kontrolna)

Wirnik:

• Dokładnie oczyścić wszystkie powierzchnie, usuwając brud, rdzę i wszelkie narosty
• Sprawdzić, czy żadne elementy nie są uszkodzone ani nie brakuje ich (łopatki, młotki)
• Upewnić się, że nie ma luzujących się elementów

Łożyska:

• Sprawdzić nadmierny luz, nietypowe hałasy i przegrzewanie
• Zużyte łożyska z dużym luzem uniemożliwiają uzyskanie stabilnych odczytów

Fundament i rama:

• Upewnić się, że agregat jest osadzony na sztywnym fundamencie
• Sprawdzić dokręcenie śrub kotwiących i brak pęknięć
• Wyeliminować efekt „miękkiej nogi" (gdy jedna podpora nie przylega równo do fundamentu)

Etap 2: Konfiguracja Balanset-1A

Montaż czujników drgań

Rys. 2. Schemat montażu czujników: 1, 2 — czujniki drgań na łożyskach, 3 — tachometr laserowy, 4 — moduł USB, 5 — laptop

Gdzie montować:

• Na obudowach łożysk, jak najbliżej łożyska
• Dla najsilniejszego sygnału — w kierunku maksymalnych drgań (zwykle poziomo)

Etap 3: Przebieg 0 — pomiar wstępny

Cel: zmierzenie pierwotnego poziomu drgań bez montowania jakichkolwiek ciężarków.

Procedura:

1. Uruchomić maszynę i doprowadzić ją do stabilnej prędkości roboczej
2. Upewnić się, że prędkość obrotowa jest stabilna (nie oscyluje)
3. W oprogramowaniu nacisnąć przycisk „Przebieg #0"
4. Przyrząd rejestruje prędkość obrotową, amplitudę drgań i fazę

Etapy 4–5: Przebieg 1 i Przebieg 2 — ciężarki próbne

Cel: ustalenie reakcji układu na znane przyrosty masy.

Dobór masy ciężarka próbnego

Ciężarek próbny musi spowodować zauważalną zmianę drgań:

• Zmiana amplitudy o 20–30%, LUB
• Zmiana fazy o 20–30°

Etap 6: Obliczanie i montaż ciężarków korekcyjnych

Na podstawie zmian wektorów zarejestrowanych podczas przebiegów próbnych oprogramowanie automatycznie oblicza masę i kąt montażu ciężarka korekcyjnego dla każdej płaszczyzny.

Metody mocowania:

• Spawanie: przyspawanie małych blaszek metalowych (metoda najbardziej niezawodna i trwała)
• Połączenie śrubowe: tam, gdzie istnieją lub można wywiercić otwory gwintowane
• Specjalne zaciski: dla określonych typów wirników
• Usuwanie masy: wiercenie otworów (mniej preferowane)

Etap 7: Przebieg 3 — pomiar weryfikacyjny

Po zamontowaniu stałych ciężarków korekcyjnych:

1. Uruchomić maszynę
2. Nacisnąć „RunTrim"
3. Oprogramowanie mierzy drgania resztkowe
4. Porównać z tolerancją według ISO 1940

Kryteria sukcesu:

• Drgania zmniejszyły się 5–10-krotnie
• Niewyważenie resztkowe mieści się w tolerancji
• Drgania mieszczą się w strefie A lub B według ISO 20816

Etap 8: Typowe błędy i sposoby ich unikania

Błąd 1: wyważanie brudnego lub uszkodzonego wirnika

Problem: próba wyważenia wirnika z zaschniętymi zanieczyszczeniami, zużytymi łożyskami lub luzami.

Rozwiązanie: przed wyważaniem zawsze sprawdź stan maszyny. Najpierw czyszczenie i naprawa.

Błąd 2: za mały ciężarek próbny

Problem: ciężarek próbny jest za lekki i drgania zmieniają się o mniej niż 20%.

Rozwiązanie: zwiększyć ciężarek próbny 1,5–2-krotnie i powtórzyć Przebieg 1.

Błąd 3: niestabilna prędkość obrotowa

Problem: prędkość „dryfuje" między przebiegami lub maszyna pracuje blisko rezonansu.

Rozwiązanie: ustalić prędkość (np. 1500 obr./min dla wszystkich pomiarów). Jeśli faza „skacze", zmienić prędkość o ±10–15%, aby wyjść ze strefy rezonansowej.